Przyczyny niedoboru witaminy D mimo suplementacji

Czy to możliwe, aby – pomimo regularnej suplementacji – w organizmie wciąż występował niedobór witaminy D? Niestety, taka sytuacja jest jak najbardziej możliwa. Okazuje się bowiem, że o wydajności wchłaniania witaminy D z przewodu pokarmowego decyduje całkiem spora ilość różnego rodzaju czynników. Co zatem – konkretnie – wywiera wpływ na skuteczność danego leku lub suplementu diety?

Biodostępność

Wśród czynników wpływających na wydajności wchłaniania witaminy D z przewodu pokarmowego wymienić należy m.in.:

  • Złożoność przyjmowanych pokarmów (ilość i rodzaj kwasów tłuszczowych, błonnika pokarmowego),
  • Wpływ innych rozpuszczalnych w tłuszczach związków z witaminą D,
  • Czynniki osobnicze w tym: wiek, stan zdrowia, zabiegi chirurgiczne, otyłość, zmienność genetyczna itp. 

Złożoność przyjmowanych pokarmów

Okazuje się, że w przypadku osób, których dieta bogata jest w jednonienasycone kwasy tłuszczowe ma miejsce zwiększona skuteczność suplementów witaminy D. Zjawisko to nie występuje natomiast w przypadku pacjentów, których jadłospis obfituje w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Warto dodać, iż zwiększenie skuteczności działania witaminy D może nastąpić na skutek suplementacji magnezu. 

Wpływ innych, rozpuszczalnych w tłuszczach związków z witaminą D

Witamina D magazynowana w tkance tłuszczowej nie należy do łatwo dostępnych. Z tego względu osiągnięcie optymalnego stężenia 25(OH)D w surowicy wymaga zwiększenia dawki witaminy D. Powyższe założenie potwierdza wzrost stężenia 25(OH)D w surowicy podczas spadku masy ciała, jak również przeprowadzone badanie. Uczestnicy wspomnianego badania zażywali 50 000 IU cholekalcyferolu tygodniowo. Wraz z końcem 12-tygodniowego okresu suplementacji, stężenie 25(OH)D w surowicy uległo znacznemu wzrostowi, natomiast podskórne biopsje tłuszczu jasno udowodniły, że jedynie niewielka część podanych 600 000 IU była przechowywana w tłuszczu.

Czynniki osobnicze

Wraz z upływem czasu nasz organizm zatraca zdolność do wytwarzania witaminy D pod wpływem promieniowania słonecznego. W przypadku seniorów nierzadko ma miejsce hipowitaminoza D. Dzieje się na tak wskutek upośledzenia syntezy witaminy D, którego przyczyną jest zrogowaciała skóra i/lub niska ekspozycja bądź też całkowity brak ekspozycji na światło słoneczne.

Co ciekawe, pacjenci cierpiący z powodu mukowiscydozy mniej skutecznie wchłaniają witaminę D, podobnie jak niemowlęta oraz osoby borykające się z pozawątrobową atrezją dróg żółciowych, żółtaczką obturacyjną, niewydolnością trzustki, chorobą trzewną i osoby po przebytej operacji żołądka.

Biosyntezę witaminy D3 w skórze może również utrudniać stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, niski poziom cholesterolu oraz ciemna karnacja. 

Źródła:

  • Vaibhav Kumar Maurya, Manjeet Aggarwal, Factors influencing the absorption of vitamin D in GIT: an overview, 2017, Journal of Food Science and Technology, 54(12), 3753-3765
  • P. Borel, D. Caillaud, N. J. Cano, Vitamin D bioavailability: State of the art, 2013, Critical Reviews in Food Science and Nutrition
  • Egidijus Šimoliūnas, Ieva Rinkūnaitė, Živilė Bukelskienė, Virginija Bukelskienė, Bioavailability of Different Vitamin D Oral Supplements in Laboratory Animal Model, 2019, Medicina, 55(6), 265

 

Czy wiesz, że witaminę D można przedawkować?

Witamina D – określana mianem słonecznej witaminy – już od kilku lat cieszy się sporą popularnością wśród większości pacjentów. Znaczny wpływ na ten fakt wywarły liczne artykuły poruszające temat jej działania oraz objawy niedoboru. Nic zatem dziwnego, że spora część Polaków zdecydowała się na regularne zażywanie suplementów diety zawierających witaminą D. I choć opisywane zjawisko wydaje się pozytywne, to jednak w praktyce posiada ono swoją ciemną stronę. Okazuje się bowiem, iż nie tylko niedobór witaminy D wywiera szkodliwy wpływ na nasze zdrowie. Równie groźny jest bowiem… jej nadmiar. 

Objawy nadmiaru witaminy D w organizmie:

  • Nudności i wymioty,
  • Brak apetytu,
  • Bóle: brzucha, oczu, głowy,
  • Nadmierne pocenie się idące niekiedy w parze ze świądem skóry,
  • Zaparcia,
  • Uczucie osłabienia, 
  • Częste uczucie pragnienia pomimo picia sporej ilości płynów, 
  • Wzmożone oddawanie moczu,
  • Powiększenie narządów wewnętrznych (śledziony i/lub wątroby),
  • Nadpobudliwość,
  • Drgawki.

Poza w/w, objawy toksycznego działania witaminy D mogą ujawniać się pod postacią objawów neuropsychiatrycznych, takich jak trudności w koncentracji, zaburzenia rytmu serca, uczucie splątania, apatia, senność, psychoza, a w skrajnych przypadkach nawet otępienie i śpiączka. 

Zalecana dawka witaminy D

Choć może wydawać się to nieprawdopodobne, to jednak faktem jest, że bardzo duży wpływ na poziom witaminy D w organizmie wywiera nasze… miejsce zamieszkania. Jak to możliwe? Otóż osoby zamieszkujące kraje poniżej szerokości geograficznej około 35°N mogą czerpać witaminę D wprost ze źródła czyli promieniowania UVB. Niestety, w krajach zlokalizowanych na wyższych szerokościach geograficznych witamina D3 nie jest wytwarzana w miesiącach zimowych. Poza tym zapotrzebowanie organizmu na witaminę D uzależnione jest m.in. od naszej wagi (osoby otyłe powinny przyjmować 2-3 razy wyższą dawkę witaminy D, natomiast osoby z niedowagą mogą potrzebować mniejszych dawek) oraz stanu zdrowia. W związku z powyższym wciąż trwa debata na temat zalecanej dawki witaminy D dla ogólnej populacji. Niemniej jednak przyjmuje się, iż – w przypadku Polski – optymalny poziom wit. D wynosi 30-50 ng/ml (lub 75-125 nmol/l).

Jak zbadać poziom witaminy D w organizmie?

Jak widać nadmiar witaminy D wywiera na ludzki organizm równie negatywny wpływ, co jej niedobór. Skąd zatem widzieć, że przedawkowaliśmy słoneczną witaminę? W celu określenia poziomu wit. D w organizmie należy wykonać odpowiednie badanie. Przedawkowanie witaminy D diagnozuje się na podstawie znacznie podwyższonego stężenia 25(OH)D (> 150 ng/ml), któremu towarzyszy ciężka hiperkalcemia i hiperkalciuria oraz bardzo niska lub niewykrywalna aktywność parathormonu (PTH). 

Stężenie 1,25(OH)2D może mieścić się wówczas w zakresie referencyjnym, nieznacznie wzrastać lub obniżać (rzadziej), a podwyższony poziom wapnia w surowicy hamuje aktywność PTH. Stężenie 1,25(OH)2D jest regulowane zarówno przez hamowanie aktywności 1α-hydroksylazy, jak i przez zwiększenie aktywności 24-hydroksylazy.

W praktyce określenie poziomu witaminy D wymaga wykonania badania, które polega na pobraniu krwi z żyły w zgięciu łokciowym. Innym, równie skutecznym sposobem jest badanie z suchej kropli krwi, które możemy przeprowadzić samodzielnie, w zaciszu własnego domu. 

Źródła:

  • Marcinowska-Suchowierska E, Kupisz-Urbańska M, Łukaszkiewicz J, Płudowski P and Jones G (2018) Vitamin D Toxicity–A Clinical Perspective, 2018, Front. Endocrinol.
  • Rusińska A., Płudowski P., Walczak M., Borszewska-Kornacka M.K., Bossowski A., Chlebna-Sokół D., Czech-Kowalska J., Dob A., Franek E., Helwich E., Jackowska T., Kalina M., Konstantynowicz J., Książyk J., Lewiński A., Łukaszkiewicz J., Marcinowska-Suchowierska E., Mazur A., Michałus I., Peregud-Pogorzelski J., Romanowska H., Ruchała M., Socha P., Szalecki M., Wielgoś M., Zwolińska D., Zygmunt A.: Vitamin D supplementation guidlines for Poland – A 2018 update. Postępy Neonatologii 2018, 24(1)
  • Nasser M. Al-Daghri, Abdul  Khader Mohammed, Ihtisham Bukhari, Maryam Rikli, Saba Abdi, Mohammed Ghouse Ahmed Ansari, Shaun Sabico, Syed Danish Hussain, Amal Alenad, Yousef Al-Saleh, Majed S. Alokail, Efficacy of vitamin D supplementation according to vitamin D-binding protein polymorphisms, 2019, Nutrition

 

0
    0
    Koszyk
    Twój koszyk jest pustyPrzejdź do sklepu